Tazkereh - Articles by Sayyed Mohsen Mousavi


--(صفحه اصلى)--
نویسنده

Contact:
mousawi at gmail

آمار بازدید
بازدیدکنندگان تا کنون : ۲۰۱۸۴ نفر
کاربران حاضر : ۱ نفر
تعداد یادداشت ها : ۱۴


پر بازدیدترین یادداشت ها :
آخرین نوشته ها
  • زان درد ِ جاودان
  • آراء عقيدتي خاندان بني‌العود: تحليلي از دستنويس Arab. F. 64 (کتابخانه بادليان، آکسفورد)
  • مقتل أبو ريحان محمد بن أحمد بيروني (362- 440ه) و رأيه في صوم عاشوراء
  • نگاهي به نظريه «قرآن،کلام محمد» و استناد آن به تبيين عرفاني مکانيسم نزول قرآن
  • بازخواني تعريف دکتر مدرسي از مفهوم غلو و نظريه علماي ابرار
  • نکاتي درباره کتاب کافي برگرفته از دروس آيت الله شبيري زنجاني
  • در خدمات مستشرقان: آري به اتفاق جهان مي​توان گرفت
  • درباره انتساب «خصائص يوم الغدير» به محمد بن يعقوب الکليني
  • «مقالة في حوادث القرانات» از أبوالعباس الفضل بن حاتم النيريزي (310 ه /922-923 م)(Anaritius)
  • انتساب تفسير الحديث محمد عزت دروزه به ميرزا باقر بواناتي
  • درباره ميرزا محمدباقر بواناتي (ابراهيم جان معطر)، معلم زبان فارسي ادوارد براون
  • دور انديشي مرحوم سيد محمدکاظم يزدي در مواجهه با نهضت مشروطه خواهي
  • نشانی از مدینة العلم گمشده شیخ صدوق (ره)
  • کتابشناسي دکتر سيد حسين مدرسي طباطبائي (ويرايش دوم)

  • کار دنيا هميشه بر عکس است
    مرقد منور علامه مير حامد حسين رضوان الله تعالي عليه
    مرقد منور  علامه مير حامد حسين رضوان الله تعالي عليه

    کز کاخ هنر نادره‌کاران همه رفتند
    ارسال شده در 1388/05/17 ساعت 19:40
    رحل سنگي قرآن در سمرقند
    رحل سنگي قرآن در سمرقند

    Stone reading stand for a monumental copy of the Qurʾān at the mosque of Bībī Khānum, Samarqand (801-6/1399-1404). Photograph courtesy of Sheila S. Blair.
    ارسال شده در 1387/02/01 ساعت 10:36
    Sūrat al-Fātiḥa inscribed upon the shoulder blade of a camel
    Sūrat al-Fātiḥa inscribed upon the shoulder blade of a camel

    Sūrat al-Fātiḥa inscribed upon the shoulder blade of a camel, undated. Courtesy of Princeton University Library, Department of Rare Books and Special Collections (Manuscripts Division, Islamic Third Series, no. 295). ------------ Graham, William A. "Fātiḥa ." Encyclopaedia of the Qurʾān. General Editor: Jane Dammen McAuliffe, Georgetown University, Washington DC. Brill, 2008. Brill Online.
    ارسال شده در 1387/02/01 ساعت 09:32
    مشجرة الرجال شيخ بهايي
    مشجرة الرجال شيخ بهايي

    هذا مشجر الرجال الثقات الذين أحاديثهم صحيحة، ومنه يعلم الطبقات، وكل حديث صحيح في أحد الأصول الأربعة مما يتعلق بالأحكام فإن سنده موجود هنا على ما هو عليه في تلك الكتب... وقد صرفت في إتمام هذا المشجر أيّامًا متوالية وليالي متعاقبة في سنة ألف وخمس (1005) وأنا الفقير بهاء الدين العاملي عفي عنه.
    ارسال شده در 1386/12/26 ساعت 13:20
    آرشیو
  • ۱۳۸۵
  • تير
  • آذر
  • دي
  • ۱۳۸۶
  • ارديبهشت
  • تير
  • شهريور
  • اسفند
  • ۱۳۸۷
  • خرداد
  • دي
  • ۱۳۸۸
  • خرداد
  • ۱۳۸۹
  • اسفند
  • کتابخانه کاتبان
    An Anthology of Ismaili Literature: A Shi'i Vision of Islam
    An Anthology of Ismaili Literature: A Shi'i Vision of Islam
    نویسنده: edited by: Kutub Kassam H. Landolt S. Sheikh
    HADITH AS SCRIPTURE: Discussions on the Authority of Prophetic Traditions in Islam
    HADITH AS SCRIPTURE: Discussions on the Authority of Prophetic Traditions in Islam
    نویسنده: Aisha Y. Musa
    The Zahiris: Their Doctrine and Their History, a Contribution to the History of Islamic Theology
    The Zahiris: Their Doctrine and Their History, a Contribution to the History of Islamic Theology
    نویسنده: Ignaz Goldziher
    Historic Cities of the Islamic World
    Historic Cities of the Islamic World
    نویسنده: edited by C. Edmund Bosworth
    برای ما بنویسید
    نظرات دیگران:
    حمید فریدزاده از کلن آلمان

    فرهیخته گرامی - امروز دیدم در وب سایت خود متن یک سخنرانی استاد عالی مقام مدرسی طباطبائی را گذاشته بودید. من این مقاله را قبلاً در مجموعه مقالات تاریخی قدیم استاد که در کتابخانه دانشگاه ما هست دیده بودم . به نظرم رسید کمبودی در مقاله هست. پس از مراجعه معلوم شد قسمت پیوست مقاله را که در آخر آن چاپ شده ندارید. لذا آن را اسکن کرده به پیوست می فرستم. با احترام . حمید فریدزاده دانشجوی دانشگاه کلن آلمان


    بعد التحریر - نام این شیعة مظلوم که قتل او در دمشق در روز پنج شنبه ١٩ جمادی الاولی ٧٥٥ موضوع فتوای طولانی تقی الدین سبکی است علی بن ابی الفضل بن محمد بن حسین بن کثیر حلی بود. ابن حجردر الدرر الکامنه ٣ : ٩٥ شرح زیر را در بارة او آورده است :

    "علی بن ابی الفضل بن محمد بن حسین الحلی الرافضی. قدم دمشق فاظهر الرفض و جاهر به ، حتی دخل الجامع الاموی رافعاً صوته بسبّ أول من ظلم آل محمد ، و کان الناس حینئذ فی صلاة الظهر ، فاخذ و اقیم بین یدی السبکی ، فسأله من تعنی؟ قال ابوبکر الصدیق. ثمّ رفع صوته فقال: لعن الله فلاناً و فلاناَ - و ذکر الخلفاء الثلاثة الراشدین بأسمائهم و عطف علیهم معاویة و یزید و کرّر ذلک. فأمر به الی السجن ، ثمّ أحضره بعد ففرض علیه التوبة فامتنع ، فعقد له مجلس فأمر المالکی بضربه بالسیاط فلم یرجع ، و اعید علیه ذلک مراراً و هو یبالغ فی ماهو فیه من السبّ و اللعن الصریح ، فحکم المالکی بسفک دمه ، و ذلک فی تاسع عشر جمادی الاولی سنة ٧٥٥ فقتل و احرق العامه جسده و طیف برأسه."

    ابن کثیر نیز در وقایع همان سال از البدایة و النهایة ٤ : ٢٥٠ می نویسد :

    " فی یوم الاثنین السادس عشر من جمادی الاولی اجتاز رجل من الروافض من أهل الحلّة بجامع دمشق و هو یسبً أول من ظلم آل محمد و یکرّر ذلک لایفتر ، و لم یصلّ مع الناس و لا صلّی علی الجنازة الحاضرة ، علی أن الناس فی الصلاة و هو یکرّر ذلک و یرفع صوته به. فلمّا فرغنا من الصلاة نبّهت علیه الناس فأخذوه ، و إذاً قاضی القضاة الشافعی فی تلک الجنازة حاضر مع الناس. فجئت إلیه و استنطقته من الذی ظلم آل محمد؟ فقال: أبوبکر الصدیق. ثمّ قال جهرة و الناس یسمعون: لعن الله أبابکر و عمر و عثمان و معاویة و یزید ، و أعاد ذلک مرّتین ، فأمر به الحاکم إلی السجن. ثمّ استحضره المالکی و جلده بالسیاط ، و هو مع ذلک یصرخ بالسبّ و اللعن و الکلام الّذی لا یصدر إلا عن شقی. و اسم هذا اللعین علی بن أبی الفضل بن محمد بن حسین بن کثیر قبّحه الله و أخزاه. ثمّ لمّا کان یوم الخمیس تاسع عشره عقد له مجلس بدار السعادة و حضر القضاة الاربعة و طلب إلی هنالک ، فقدّر الله أن حکم نائب المالکی بقتله ، فأخذ سریعاً فضرب عنقه تحت القلعة و حرقه العامة و طافوا برأسه البلد و نادوا علیه: هذا جزاء من سبّ أصحاب رسول الله. و قد ناظرت هذا الجاهل بدار القاضی المالکی و إذا عنده شيء ممّا یقوله الرافضة الغلاة. و قد تلقّی عن أصحاب ابن مطهّر أشیاء فی الکفر و الزندقة - قبّحه الله و إیّاهم".

    ماجرای قتل عام شیعیان جبل عامل و کسروان به سال ٧٠٥ در همین کتاب ١٤ : ٣٥ و مآخذ متعدد دیگر یادشده و فتوای ابن تیمیه در این باب در مجموعة فتاوای او (٤ : ٢٨٠ - ٢٩٨ چاپ مصر - ١٣٢٩) آمده است .

    ماجرای قتل حسن بن محمد بن ابی بکر سکاکینی که در بامداد روز ٢٥ جمادی الاولی سال ٧٤٤ به جرم تشیع در بازار اسب فروشان دمشق گردن زده شد در الدرر الکامنه ٢ : ٣٤ چنین است :

    " حسن بن محمد بن ابی بکر السکاکینی : کان ابوه فاضلاً فی عدة علوم متشیعاً من غیر سبّ و لا غلو و ستأتی ترجمته ، فنشأ ولده هذا غالیاً فی الرفض ، فثبت علیه ذلک عند القاضی شرف الدین المالکی بدمشق و ثبت علیه انه اکفر الشیخین و قذف ابنتهما و نسب جبریل الی الغلط فی الرسالة الی غیر ذلک ، فحکم بزندقته و بضرب عنقه ، فضربت عنقه بسوق الخیل حادی عشر جمادی الاولی سنة ٧٤٤ ."

    ابن کثیر نیز در وقایع سال ٧٤٤ (١٤ : ٢١١) این ماجرا را ثبت کرده و می گوید :

    " و فی صبیحة یوم الاثنین الحادی و العشرین منه قتل بسوق الخیل حسن بن الشیخ السکاکینی علی ماظهر منه من الرفض الدال علی الکفر المحض. شهد علیه عند القاضی شرف الدین المالکی بشهادات کثیرة تدل علی کفره و أنه رافضی جلد ، فمن ذلک تکفیر الشیخین رضی الله عنهما و قذفه أمی المؤمنین عائشة و حفصة رضی الله عنهما ، و زعم أن جبریل غلط فأوحی إلی محمد و إنما کان مرسلاً إلی علی ، و غیر ذلک من الاقوال الباطلة القبیحة ، قبّحه الله و قد فعل . و کان والده الشیخ محمد السکاکینی یعرف مذهب الرافضة و الشیعة جیّداً ، و کانت له أسئلة علی مذهب أهل الجبر و نظم فی ذلک قصیدة أجابه فیها شیخنا الامام العلامة شیخ الاسلام ابن تیمیة رحمه الله. و ذکر غیر واحد من اصحاب الشیخ أن السکاکینی ما مات حتی رجع عن مذهبه و صار إلی قول اهل السنة ، والله اعلم. و اخبرت أن ولده حسناً هذا القبیح کان قد أراد قتل أبیه لمّا أظهر السنّة."

    همو در ذیل وقایع سال ٧٢١ از همین کتاب (١٤ : ١٠٠- ١٠١) سرگذشت پدر این مقتول را آورده و از قتل فرزند وی یاد می کند :

    " الشیخ الفاضل شمس الدین ابوعبدالله محمد بن أبی بکر بن أبی القاسم الهمدانی ، أبوه الصالحی ، المعروف بالسکاکینی: ولد سنة ٦٣٥ بالصالحیة و قرأ بالروایات و اشتغل فی مقدمة فی النحو و نظم قویاً و سمع الحدیث ، و خرّج له الفخر ابن البعلبکی جزءاً عن شیوخه ، ثمّ دخل فی التشیّع فقرأ علی أبی صالح الحلی شیخ الشیعة و صحب عدنان و قرأ علیه أولاده ، و طلبه أمیر المدینة النبویة الامیر منصور بن جماز ١ فأقام عنده نحواً من سبع سنین ، ثمّ عاد إلی دمشق و قد ضعف و ثقل سمعه . و له سؤال فی الجبر أجابه به الشیخ تقی الدین ابن تیمیة ، وکّل فیه عنه غیره ، و ظهر له بعد موته کتاب فیه انتصار للیهود و أهل الادیان الفاسدة فغسله تقی الدین السبکی لمّا قدم دمشق قاضیاً ، و کان بخطّه . و لمّا

    مات لم یشهد جنازته القاضی شمس الدین ابن مسلم . توفی یوم الجمعة سادس عشر صفر و دفن بسفح قاسیون . و قتل ابنه قیماز (کذا) علی قذفه أمهات المؤمنین عائشة و غیرها ، رضی الله عنهنّ و قبّح قاذفهنّ ."

    سرگذشت سکاکینی پدر در الدرر الکامنة ٣ : ٤١٠-٤١١ نیز هست :

    " محمد بن ابی بکر بن ابی القاسم الهمذانی ثمّ الدمشقی السکاکینی الشیعی : ولد سنة ٦٣٥ بدمشق و طلب الحدیث و تأدّب و سمع و هو شابّ من اسماعیل ابن العراقی و الرشید بن مسلمة و مکّی بن علان فی آخرین ، و تلا بالسبع . . . . و أقعد فی صناعة السکاکین عند شیخ رافضی فافسد عقیدته فأخذ عن جماعة من الامامیة ، وله نظم و فضائل و ردّ علی العفیف التلمسانی فی الاتحاد ، و أمّ بقریة جسرین مدة ، و اقام بالمدینة ا لنبویة عند امیرها منصور بن جماز مدة طویلة ، و لم یحفظ له سبّ فی الصحابة بل له نظم فی فضائلهم ، إلا أنّه کان یناظر علی القدر و ینکر الجبر ، و عنده تعبد و سعة علم. قال ابن تیمیة: هو ممّن یتسنّن به الشیعی و یتشیّع به السنّی. و قال الذهبی: کان حلو المجالسة ذکیاً عالماً فیه اعتزال و ینطوی علی دین و اسلام و تعبّد. سمعنا منه ، و کان صدیقاً لأبی ، و کان ینکر الجبر و یناظر علی القدر ، و یقال إنه رجع فی آخر عمره ، و نسخ صحیح البخاری. و وجد بعد موته بمدّة فی سنة ٧٥٠ بخطّّ یشبه خطّه کتاب یسمّی " الطرائف فی معرفة الطوائف" ٢ یتضمّن الطعن علی دین الاسلام ، و أورد فیه أحادیث مشکلة و تکلّم علی متونها بکلام عارف بما یقول ، إلا أنّ وضع الکتاب یدلّ علی زندقة فیه ، و قال فی آخره: " و کتبه مصنّفه عبدالحمید بن داود المصری" ، و هذا الاسم لا وجود له ، و شهد جماعة من أهل دمشق أنه خطّه ، فأخذه تقی الدین السبکی عنده و قطعه فی اللیل و غسله بالماء . و نسب إلیه عماد الدین ابن کثیر الابیات التی أولها: " أیا معشر الاسلام ذمّی دینکم " - الابیات. و مات هذا السکاکینی فی صفر سنة ٧٢١ ."

    از موارد دیگر قتل شیعیان در دمشق در میانه قرن هشتم اعدام محمود بن ابراهیم بن محمد شیرازی از مجاوران مدرسة ابو عمر در دمشق بود که در جمادی الآخرة سال ٧٦٦ به جرم تشیع در آن شهر کشته شد (الدرر الکامنه ٤: ٣٢١). ابن کثیر در وقایع سال مزبور (١٤ : ٣١٠) ماجرا را با شرح بیشتری دارد :

    " قتل الرافضی الخبیث : و فی یوم الخمیس سابع عشره (ای ربیع الاول) أول النهار وجد رجل بالجامع الاموی إسمه محمود بن ابراهیم الشیرازی و هو یسبّ الشیخین و یصرح بلعنهما ، فرفع إلی القاضی المالکی قاضی القضاة جمال الدین المسلاتی فاستتابه عن ذلک و أحضر الضرّاب ، فأول ضربة قال: لا اله الا الله علی ولی الله ، و لمّا ضرب الثانیة
    لعن أبا بکر و عمر ، فالتهمه العامة فأوسعوه ضرباً مبرحاً بحیث کاد یهلک ، فجعل القاضی یستکفّهم عنه فلم یستطع ذلک فجعل الرافضی یسبّ و یلعن الصحابة و قال: کانوا علی الضلال. فعند ذلک حمل إلی نائب السلطنة و شهد علیه قوله بأنهم کانوا علی الضلالة . فعند ذلک حکم علیه القاضی باراقة دمه . فأخذ إلی ظاهر البلد فضربت عنقه و احرقته العامة، قبّحه الله . و کان ممن یقرأ بمدرسة ابی عمر ثمّ ظهر علیه الرفض ، فسجنه الحنبلی أربعین یوماً فلم ینفع ذلک و ما زال یصرّح فی کلّ موطن یأمر فیه بالسبّ ، حتی کان یومه هذا أظهر مذهبه فی الجامع و کان سبب قتله ، قبّحه الله [کما قبّح من کان قبله و قتل بقتله فی سنة خمس و خمسین (یعنی علی بن أبی الفضل الحلّی)] ."

    ابن کثیر در وقایع سال ٧٦١ (٢٦ : ٢٧٣) نیز از قتل شخصی به نام محمد زباله در روز دوشنبه ٢٦ رمضان خبر می دهد و می گوید : " ذکر عنه أنه کان یکثر الصلاة و الصیام ، و مع هذا یصدر منه اقوال بشعة فی حقّ أبی بکر و عمر و عائشة أمّ المؤمنین و فی حقّ النبی صلّی الله علیه و سلّم ، فضربت عنقه أیضاً فی هذا الیوم فی سوق الخیل ، و لله الحمد والمنّة ! "


    -------------------------

    ١. منصور بن جماز بن شیحه حسینی ، امیر مدینه از سال ٧٠٠ تا رمضان ٧٢٥ که در حدود هفتاد سالگی کشته شد. شرح حال او در التحفة اللطیفة سخاوی ، الدرر الکامنة ابن حجر ، سلوک مقریزی و منابع دیگر هست. او پدر جماز بن منصور حسینی است که در ربیع الاول سال ٧٥٩ به مصر رفت و با فرمانی از الملک الناصر حسن بن محمد بن قلاوون (٧٥٥ - ٧٦٢) به امارت مدینه نصب گردید. اما چون شیعة امامی بود و از همان آغاز نسبت به آنان گرایش نشان داده ، تنی چند از آنان را در مناصب عالی حکومتی گمارد و منصب قضا را نیز به آنان باز گرداند همان ناصر دو نفر را در پوشش حجاج ، همراه موکب حج که همه ساله خلعتی نیز برای امیر مدینه می آوردند ، فرستاد که با استفاده از فرصت در موقعی که می خواست خلعت ارسالی ناصر را بپوشد اورا غافلگیر کرده و کشتند. تفصیل ماجرا در التحفة اللطیفة سخاوی ، البدایة و النهایة ابن کثیر ، سلوک مقریزی و جز اینها هست.

    ٢. همان کتاب معروف سید بن طاوس .

    ارسال شده در دوشنبه ۲۶ مرداد ۱۳۸۸ ساعت ۸:۰۳ بعدازظهر
    mohammad از

    سلام

    مقاله‌ی پاسخ آقای دکتر طارمی به جوابیه‌ی دکتر مدرسی طباطبایی بر روی پایگاه اینترنتی تراث قرار گرفت.

    برای مطالعه‌ی متن کامل این مقاله می‌توانید به بخش «نقد مکتب در فرآیند تکامل» پایگاه تراث مراجعه کرده و یا بر روی اینجا کلیک کنید.

    ارسال شده در چهارشنبه ۹ ارديبهشت ۱۳۸۸ ساعت ۸:۱۸ بعدازظهر
    محمود كمالي از bavanat

    به نام خدا
    با سلام و خسته نباشيد
    اينجانب در حال تصحيح و تحليل منظومتان ميرزا محمد باقر بواناتي هستم . دو نسخه خطي در اختيار دارم كه از كتابخانه آستان قدس و مسجد اعظم قم گرفته ام .خواهشمند است اگر نسخه اي از ايشان دراختيار داريد و در صورت امكان اينجانب را راهنمايي فرماييد
    با سپاس فراوان
    كمالي هيات علمي دانشگاه

    ارسال شده در شنبه ۵ بهمن ۱۳۸۷ ساعت ۵:۰۱ قبل‏ازظهر
    آصف فکرت از کانادا


    با سلام خدمت جناب آقای موسوی.
    از شما بسیار بسیار ممنون و سپاسگزارم که دوستان و بنده را از سایت استاد روانشاد، سرمشق دانش و فروتنی علمی ، همیشه زنده نام و همیشه زنده یاد، آستا د دکتر تفضلی، که نام و دوامش بر جریدۀ عالم ثبت است، آگاه ساختید. چشمم روشن شد دلتان زوشن باد. با احترام و سپاس مجدد

    ارسال شده در جمعه ۲۲ آذر ۱۳۸۷ ساعت ۱:۵۱ قبل‏ازظهر

    * نام کامل:
    * ایمیل:


    صفحه وب:

    محل سکونت:


    * نظر:

    کد امنیتی:
    (لطفا کد داخل تصویر را با دقت وارد کنید.)


    سایت های دیگر
    دائرة المعارف بزرگ اسلامي
    امام صدر
    روايت صدر
    جستجو


    Powered by Kateban.com
    2006-02-20

    زان درد ِ جاودان

    1-    درد ِجاودانه‌ی انسان، «درد ِجاودانگی» نیست.  «سرشت ِسوگناک ِزندگی»، خود ِخود ِزندگی است.  رنج ِانسان، رنج ِانسان بودگی است. بودن در کالبدی که می‌رنجد و می‌رنجاند؛ و تاریخ، رنج‌نامه‌ی انسان است.

    2-    انسان، موجودی تاریخی است. اگر نگویم سراسر، دست‌ِکم پاره‌هایی بسیار از هویت ِآویزان ِاو را ذرات ِمعلق ِتاریخ می‌سازد؛ و تاریخ، تبارنامه‌ی انسان است.

    3-      هر که زنده است، در این زندگی هر چه می‌کند، همه بازی است؛ حتی عشق بازی.  در بازی ِزندگی،  آدم‌ها که طبعاً بازیگرند و گاهی برخی که بیشتر تماشاگرند، در بازی ِحیرت و تاریخ و نظربازی‌اند؛ و تاریخ، نمایش‌نامه انسان است.

    4-    آدم‌ها هر چه انسان برایشان عزیز باشد، تاریخ هم برایشان عزیزتر است. قداست و قیمت ِتاریخ تا پای ِ حرمت ِجان و دل ِآدمی است.

    5-    کسی را می‌‌شناختیم در این زندگی ِطوفانی، که آرامشی عجیب داشت. کسی که به جدیتی تمام، بازی ِزندگی را به تماشاگری می‌گذراند و به پایمردی، همه‌ی ِپست و بلند و پس و پیش ِزمین  و زمانه را می‌پیمود. کسی که در این تماشا و بازی‌گری، جوانمرد بود. کسی که در بازی تماشا و شرح رنج  زندگی، هیچ کس را نرنجانید.  کسی که باغبان اصالت و نجابت بود. کسی که نه دل‌بسته قانون خاک یا خون، که دل‌داده‌ی انسان بود.

    6-    سالها بود که دست و دلمان می‌لرزید از این که مبادا یک وقت، «ایرج افشار» دیگر نباشد. اکنون، در دل ما چیزی گم‌شده است؛  تکه‌ای از جان ما رفته است؛ پاره‌ای از فرهنگ و ادب در خاک آرمیده است.

    7-       آری؛ درد ِجاودانه‌ی ِانسان، «درد ِجاودانگی» است.

    ارسال شده توسط سيد محسن موسوى در تاريخ شنبه 21 اسفند 1389 ساعت 3:37 قبل‏ازظهر (نظر بدهید)

    آراء عقيدتي خاندان بني‌العود: تحليلي از دستنويس Arab. F. 64 (کتابخانه بادليان، آکسفورد)

    آنچه ذيلاً مي‌آيد، گزارش کوتاهي است از مقاله پروفسور اشميتکه که ترجمه کامل متن و پيوست‌هاي آن به‌خواست خداوند در مجموعه مقالات يادنامه محقق فقيد، علامه سيد عبدالعزيز طباطبائي رضوان الله تعالي عليه منتشر مي‌شود. نشاني متن اصلي مقاله (که ظاهراً هنوز منتشر نشده) چنين است:

     

    “The doctrinal views of the Banu l-‘Awd (early 8th /14th century): an analysis of ms Arab. f. 64 (Bodleian Library, Oxford).” Le shi’isme  imamite. 40 ans apres. Melanges islamologiques offerts a Etan Kohlberg. Eds. Mohammad Ali Amir-Moezzi, Meir Bar-Asher, Simon Hopkins. Brepols: Bibliotheque de l’Ecole des Hautes Etudes, 2008, pp. 357-382 (in press).

     

    از آقايان عماد هلالي و ناجي اصفهاني و نيز مؤلف محترم که دسترسي به متن مقاله را ميسر نمودند، سپاسگزارم.

     

    ********************

     

    آراء عقيدتي خاندان بني‌العود (ابتداي قرن هشتم هجري/ چهاردهم ميلادي)

    تحليلي از دستنويس Arab. F. 64  (کتابخانه بادليان، آکسفورد)

     

    زابينه اشميتکه

    ترجمه محسن موسوي قهدريجاني

     

    قبول انديشه معتزلي در ميان تشيع امامي با ابوجعفر ابن قبة الرازي (د. در ري پيش از 319) آغاز مي‌شود و در نيمه دوم قرن، بني نوبخت به‌ويژه اسماعيل بن علي نوبختي (د.311) و حسن بن موسي نوبختي (د. بين 300 و 310)، از آنجا که هيچ‌يک از مکتوبات کلامي آنها باقي‌نمانده است، آموزه‌هايشان را تنها مي‌توان از طريق آثار شيعيان دوازده امامي متأخر بازيابي نمود. نخستين عالم امامي تحت تأثير معتزله که آثارش نسبتاً برجاي‌مانده، شيخ مفيد (د. 413) است. او از آراء سنتي کلامي استادش ابوجعفر ابن بابويه (د. 381) فاصله گرفت و عمده معتقدات ابوالقاسم الکعبي البلخي (د. 319)، متکلم برجسته مکتب بغداد را اختيار نمود.

    شاگرد مفيد، الشريف المرتضي (د. 436) با استادش در ترجيح بغداديان مشارکت ننمود. مرتضي به‌عنوان شاگرد عبدالجبار  بن احمد الهمذاني (د. 415) - که رئيس مکتب معتزلي ابوهاشم جبائي (د. 321) بود-تعاليم اين مکتب را که بهشميه ناميده مي‌شود، پيروي کرد. عقايد بهشميه در  ميان نسل‌هاي بعدي شيعه دوازده‌امامي رايج ماند، آن گونه که مصداق اين امر في‌المثل شاگرد مرتضي، شيخ الطائفة ابوجعفر الطوسي (د. 459) بود. با شريف مرتضي، خط تمايز ميان کلام معتزلي و عقايد امامي واپسين شکل خود را يافت. مقارن با اواخر قرن ششم، تعاليم ابوالحسين بصري (د. 436) شروع به تأثير بر انديشه کلامي شيعه دوازده‌امامي نمود. هيچ يک از آثار کلامي او برجاي نمانده‌است، به جز سه پاره گران‌بها از تصفح الأدلة او که در مجموعه آبراهام فيرکوويچ در سنت‌ پترزبورگ يافته شده و مقدمتاً در آن به پرسش‌هايي درباب صفات علم و قدرت الهي پرداخته است. آثار پيرو متأخر او، رکن‌الدين محمود بن الملاحمي الخوارزمي (د. 536)، کسي که حدود يک قرن پس از وي مي‌زيسته است؛ منبع اصلي بازسازي نظريه ابوالحسين را شکل مي‌دهد. اين آثار عبارت‌اند از: کتاب المعتمد في أصول الدين او، جزء نخست از کتابي که گزيده‌اي تفسيري از تصفح الأدلة ابوالحسين بصري است و بخشي از آن برجاي‌مانده‌است، کتاب الفائق في أصول الدين او، خلاصه‌اي از کتاب المعتمد و کتاب تحفة المتکلمين في الرد علي  الفلاسفة او که نسخه‌اي از آن به‌تازگي يافت‌شده‌است.

    سديدالدين محمود بن علي بن الحسن الحمصي الرازي (د. پس از 600)، نخستين مؤلف امامي شناخته‌شده‌اي است که نظريات ابوالحسين بصري  را پذيرفته است. تأثير تعاليم ابوالحسين بصري بر انديشه کلامي اماميه، طي قرون بعدي ادامه‌يافت. علاوه بر اين، آميختگي کلام و فلسفه از قرن هفتم به بعد براي متکلمان امامي به شکل يک قانون درآمد. اين نصيرالدين طوسي (د. 672) بود که نخستين بار در رساله‌هاي کلامي‌اش، مباحثات کلامي را با اصطلاحات، روش و سبک فلسفي درهم‌آميخت و تعدادي از مفاهيم فلسفي سازگار با نظريه کلامي را پذيرفت. در اين امر، عمده متکلمان متأخر اماميه از  وي پيروي نمودند؛ کساني همچون ميثم بن ميثم البحراني (د. 699)، حسن بن يوسف بن المطهر الحلي (د. 726) و الفاضل المقداد السيوري (د. 826).

    يک استثناي شايان توجه در اين روند، خانداني از عالمان موسوم به بني‌العود است که در نيمه اول قرن هشتم، در حله – که در آن زمان يکي از مراکز تعليمي شيعه دوازده‌امامي بوده – ظهور کرده‌اند. آنها اکيداً از کاربرد اصطلاحات و مفاهيم فلسفي - حتي اگر با مواضع جزمي‌شان نيز سازگار بود - احتراز کرده و در مجموع، از مواضع عقيدتي ابوالحسين بصري و ابن الملاحمي حمايت مي‌نمودند. مجموعه‌اي دستنويس که توسط أحمد بن شرف‌الدين العودي از 6 شعبان 740 تا 24 ذوالحجة 742 کتابت شده‌، در کتابخانه بادليان در آکسفورد نگهداري مي‌شود (Ms. Arab. F. 64).  اين دستنويس که به‌شدت رطوبت ديده و بخشي از آن ناخوانا است، داراي 133 برگ (11.93 x 16.50 cm) بوده و  شامل تعدادي رساله‌هاي کلامي و شمار اندکي آثار فقهي است. علاوه بر اين، اين مجموعه شامل برخي نوشته‌ها به قلم اعضاي مختلف اين خاندان است. اين رساله‌ها عبارت‌اند از:  يک فتوي اثر شرف‌الدين أبوعبدالله الحسين بن أبي القاسم بن محمد العودي الأسدي الحلي درباره جايگاه شخص معتقد به اين نظريه که معدوم شيئي ثابت است (رساله ش. 9)، در پاسخ به فتوايي متقدم از دانشمند معاصر و احتمالاً سالمندتر از شرف‌الدين يعني محقق حلي (د. 676) درباره همين موضوع که در همين مجموعه هم آمده است (رساله ش. 8)؛ همچنين رساله اعتقادي مختصري از شرف‌الدين (رساله ش. 11)؛ رساله کلامي منظوم از يکي از فرزندان شرف‌الدين به نام شهاب الدين اسماعيل (رساله ش. 15) و اعتقادنامه مختصري از احمد، فرزند ديگر شرف‌الدين که کاتب مجموعه هم اوست (رساله ش. 16).

    اين رساله‌ها به رغم اختصارشان بيانگر اين امر هستند که شرف‌الدين و فرزندانش، با ديدگاه‌هاي اعتقادي ابوالحسين بصري و مکتب او - جز در برخي موارد استثنا-، هم‌رأي بودند. خاندان العودي، در باب صفات ذاتي خداوند و ارتباطشان با ذات او، مدعي اند که قدرت، علم، حيات و هستي خداوند به سبب ذات اوست (لنفسه / لذاته) (برگ‌هاي 105a، 120a). اين رأي با موضع ابوالحسين بصري موافق است که نظريه احوال بهشميه را مورد نقد قرارداده بود. خاندان العودي علاوه بر اين، ادراک خداوند را به علم او ارجاع مي‌دهند. اين ديدگاه، رأي معتزليان بغداد بود و گزارش شده‌است که ابوالحسين بصري هم استدلالي را در حمايت از موضع آنها ترتيب‌داده است. شهاب‌الدين در ارجوزه خويش به اين پرسش نيز پرداخته است که چگونه دانسته مي‌شود که آدمي [خود] پديدآورنده اعمال خويش است؟ او مدعي است که اين علم ضروري است: از آنجا که شخص ممکن است به خاطر اعمالش مورد ستايش يا سرزنش  قرارگيرد، پس او بالضروره بايد پديدآورنده اعمال خويش باشد. وگرنه، ستايش و سرزنش نادرست خواهدبود. اين رأي، مشابه ديدگاه ابوالحسين بصري و پيروان اوست.

    خاندان العودي در برهان‌شان در باب اثبات وجود خالق از ابوالحسين بصري پيروي ننموده‌اند. شرف‌الدين در فتوايش درباره معتقد به شيئيت معدوم، باز هم پيرو ابوالحسين بصري به‌نظر مي‌رسد. ابوالحسين بصري و پيروانش واقعيت داشتن معدوم را نپذيرفته‌اند. براي آنان، "ثابت بودن" مرادف "موجود بودن" است و بنابر اين، واقعيت يک شيئ با وجودش هم‌ارز است. فتاوي محقق حلي و شرف‌الدين (شماره‌هاي 8 و 9) در پاسخ به اين پرسش است که اگر کسي معتقد به اين نظريه باشد که معدوم شيئي ثابت است، آيا کافر است يا فاسق؟ و اين که آيا شايسته دريافت زکات است يا نه و آيا کسي که صدقه را به وي مي‌رساند مبراست يا نه. اين دو دانشمند در رد اين موضع با يکديگر موافقند و در عين حال در تلقي حکم فقهي شخص معتقد به اين نظريه، به نتايج متفاوتي مي‌رسند. محقق حلي بر اثبات اين که نظريه شيئيت معدوم، موجد محدوديتي ناروا بر صفات الوهي علم و قدرت مطلق بوده و بنابر اين مي‌بايست کفر تلقي شود؛ دو ايراد را مطرح مي‌کند. شرف‌الدين در فتواي متقابلش، محقق حلي را به جهت عدم دقت در طرح نظريه بهشميه، تخطئه مي‌نمايد و با اشاره به نقاط ضعف و اشتباهات در تعاليم معتقدان به شيئيت معدوم، به تصحيح آنها مي‌پردازد.

    ادامه بحث از اين که آيا معدوم، شيئ است يا خير، در ميان تشيع دوازده‌امامي در قرن هشتم مفقود شده‌است، به اين دليل که براي عمده متکلمان امامي از دوره نصيرالدين طوسي به بعد، مفهوم فلسفي ذات (ماهيت) و وجود، جايگزين دريافت ابوالحسين بصري از وجود شده‌بود. براي مشائين و عمده متکلمان امامي از قرن هفتم به بعد، وجود عنواني مشکک است. بنابر اين، سرزنش تند شرف‌الدين نسبت به موضع بهشميه به خصوص در برابر ديدگاه جزمي ابوالحسين بصري، نوعي خلط تاريخي (anachronistic) به‌نظر مي‌رسد. از ارجوزه شهاب‌الدين العودي فرزند شرف‌الدين آشکارا بر مي‌آيد که رد مفهوم فلسفي وجود به جاي پذيرش آن آگاهانه بوده‌است. او در اين رساله به طرح آراء بهشميه ( که آنها را مشايخ المعتزله مي‌خواند)، مشائين و ابوالحسين بصري در باب مسأله وجود پرداخته و به‌روشني از ديدگاه ابوالحسين حمايت مي‌نمايد (برگه 115a).

    اين که مکتوبات مختلفي که در اينجا از آن بحث شد، در دستنويسي ظاهراً منحصر به‌فرد باقي‌مانده و به دست يکي از اعضاي اين خاندان کتابت شده، ملهم اين امر است که بني‌العود با امتناع مؤکدشان از پذيرش فلسفه در کلام، در عصر خودشان کاملاً استثنا بوده‌اند. جريان اصلي کلام امامي، با تأثر فزاينده از فلسفه و پس از آن با تأثير از سنت عرفاني – همچون نمونه ابن أبي جمهور احسائي (د. پس از 906) - ادامه يافت.

    به پيوست مقاله، فهرست تفصيلي و نيز پاره‌هايي گزيده از 20 عنوان رساله موجود در مجموعه دستنويس کتابخانه بادليان (آکسفورد) Arab. F. 64 آمده است.

    ارسال شده توسط سيد محسن موسوى در تاريخ يكشنبه 17 خرداد 1388 ساعت 12:57 بعدازظهر (تعداد نظرات : ۱)

    مقتل أبو ريحان محمد بن أحمد بيروني (362- 440ه) و رأيه في صوم عاشوراء

     

     

    شهر المحرّم: اليوم الاوّل منه معظّم، لأنّه غرّة الحول و مفتتح السنة. و اليوم التاسع منه، يسمّي «تاسوعاء» علي مثال «عاشوراء»، و هو يوم يصلّي فيه الزّهّاد من الشيعة. و اليوم العاشر منه، يسمّي «عاشوراء»، و هو يوم مشهور الفضل، و روي عن النبي- عليه السلام- انّه قال: «ايّها الناس! سارعوا الي الخيرات في هذا اليوم، فانّه يوم عظيم مبارك، قد بارك اللّه فيه علي آدم». و كانوا يعظّمون هذا اليوم، الي ان اتّفق فيه: قتل الحسين بن علي بن ابي طالب بالطفّ، مع اهل بيت رسول اللّه، من آل ابي طالب- عليهم السلام- اجمعين[1]-؛ و فعل به و بهم، ما لم يفعل في جميع الامم بأشرار الخلق، من القتل بالعطش و السيف و الإحراق بالنّار، و صلب الرؤوس، و إجراء الخيول علي الاجساد المؤرّبة[2]، و هتك الستر بسبي النساء و الاطفال، و حملهم مشهرين علي الجمال[3]، فتشآءموا به. فامّا بنو أميّة، فقد لبسوا فيه ما تجدّد[4]، و تزيّنوا، و اكتحلوا، و عيّدوا، و أقاموا الولائم و الضيافات، و طعموا الحلاوي و الطّيّبات؛ و جري الرسم في «العامّة»، علي ذلك ايّام ملكهم، و بقي فيهم بعد زواله عنهم.

    و امّا الشيعة، فانّهم ينوحون، و يبكون أسفا لقتل سيّد الشهداء فيه؛ و يظهرون ذلك بمدينة السلام، و امثالها من المدن و البلاد؛ و يزورون فيه التربة المسعودة بكربلا، و لذلك كره فيه فعل «العامّة»، من تجديد الاواني و الأثاث. و لمّا جآء نعيّه الي المدينة، خرجت ابنة عقيل بن ابي طالب، و هي تقول[5]:

     

    «ما ذا تقولون إن قال النّبي لكم / ماذا فعلتم؟ و انتم آخر الأمم،

    بعترتي و بأهلي عند مفتقدي / نصف أساري و نصف ضرّجوا بدم،

    ما كان هذا جزآئي،إذ نصحت لكم/أن تخلفوني بسوء في ذوي رحمي»

     

    و في هذا اليوم، قتل ابراهيم بن الأشتر ناصر آل رسول. و يقال: انّ اللّه تاب فيه علي آدم، و استوت سفينة نوح علي الجودي؛ و فيه ولد عيسي، و نجّي «5» موسي، و ابراهيم، و برد النار عليه، و ردّ علي يعقوب بصره، و أخرج يوسف من الجبّ، و أعطي سليمان ملكه، و رفع العذاب عن قوم يونس، و كشف الضرّ عن ايّوب، و أجيب دعاء زكريّاء حتي وهب له يحيي؛ و قيل بانّ يوم الزّينة، الّذي هو موعد سحرة فرعون، هو يوم عاشوراء وقت الزوال. و وقوع هذه الاتّفاقات فيه، و إن كان ممكنا، فانّه مستند الي من لا يرجع الي تحصيل، من محدّثي العوامّ، او مسالمة اهل الكتاب. و قد قيل: انّ «عاشوراء» هو عبراني معرّب، يعني: «عاشور»، و هو العاشر من «تشري» اليهود، الّذي صومه صوم «الكبّور»؛ و أنّه اعتبر في شهور العرب، فجعل في اليوم العاشر من اوّل شهورهم، كما هو في اليوم العاشر من اوّل شهور اليهود.

    و قد فرض صومه، في اوّل سنة الهجرة؛ ثمّ نسخه صوم شهر رمضان الآتي بعده، و روي أنّ رسول اللّه- عليه السّلام- لمّا قدم المدينة، رأي اليهود يصومون عاشوراء؛ فسألهم عنه، فاخبروه: انّه اليوم الّذي أغرق اللّه فيه فرعون و آله، و نجّي موسي و من معه؛ فقال- عليه السّلام-: «نحن أحق بموسي منهم». فصام، و امر اصحابه بصومه، فلمّا فرض صوم شهر رمضان، فلم يأمرهم بصوم عاشوراء، و لم ينههم. و هذه الرواية، غير صحيحة، لانّ الامتحان يشهد عليها؛ و ذلك لانّ اوّل المحرّم، كان سنة الهجرة، يوم الجمعة السادس عشر من «تمّوز» سنة ثلاث و ثلاثين و تسعمائة للاسكندر؛ فاذا حسبنا اوّل سنة اليهود في تلك السنة، كان يوم الاحد الثاني عشر من «ايلول»، و يوافقه اليوم التاسع و العشرون من صفر؛ و يكون صوم العاشور، يوم الثلاثاء التاسع من شهر ربيع الاوّل، و قد كانت هجرة النبي- عليه السّلام- في النصف الاوّل من ربيع الاوّل. و سئل عن صوم يوم الاثنين، فقال: «ذاك يوم ولدتّ فيه، و بعثت فيه، و أنزل علي فيه، و هاجرت فيه».

    ثمّ اختلف في أي الاثانين، كانت الهجرة؛ فزعم بعضهم: انّها في اليوم الثاني من ربيع الاوّل، و زعم بعضهم: انّها في اليوم الثامن منه، و زعم آخرون: انّها في اليوم الثاني عشر منه؛ و المتّفق عليه، انّها في الثامن، و لا يجوز ان يكون الثاني و لا الثاني عشر، لانّهما ليسا بيوم اثنين، من اجل انّ اوّل ربيع الاوّل في تلك السنة، كان يوم الاثنين؛ فيكون- علي ما ذكرنا- قدوم النبي المدينة، قبل العاشور بيوم واحد، و ليس يتّفق وقوعه في المحرّم، إلا قبل تلك السنة ببضع سنين، او بعدها بنيّف و عشرين سنة، فكيف يجوز ان يقال: انّ النبي صام عاشوراء، لاتّفاقه مع العاشور في تلك السنة، إلّا بعد ان ينقل من اوّل شهور اليهود، الي اوّل شهور العرب، نقلا لاتّفاق معه؛ و لذلك في السنة الثانية من الهجرة، كان العاشور يوم السبت من ايلول، و التاسع من ربيع الاول (!) فما ذكروه من اتّفاقهما حينئذ، محال علي كلّ حال.

    و امّا قولهم: أنّ اللّه أغرق فرعون فيه، فقد نطقت التوراة بخلافه؛ و قد كان غرقه في اليوم الحادي و العشرين من «نيسن»، و هو اليوم السابع من ايّام الفطير؛ و كان اوّل فصح اليهود، بعد قدوم النبي المدينة، يوم الثلاثاء، الثاني و العشرين من «اذار» سنة ثلاث و ثلاثين و تسعمائة للاسكندر، و وافقه اليوم السابع عشر من شهر رمضان؛ و اليوم الّذي اغرق اللّه فيه فرعون، كان اليوم الثالث و العشرين من شهر رمضان، فاذن ليس لما روؤه وجه البتّة. و في اليوم السادس عشر، جعلت القبلة جهة بيت المقدس. و في السابع عشر، قدوم اصحاب الفيل مكة.

    شهر صفر[6]: في اليوم الاوّل، أدخل رأس الحسين- عليه السلام- مدينة دمشق، فوضعه يزيد- لعنه اللّه[7] - بين يديه، و نقر ثناياه بقضيب كان في يده، و هو يقول[8]:

     

              «لست من خندف، إن لم أنتقم          من بني أحمد، ما كان فعل

                 ليت أشياخي ببدر، شهدوا           جزع الخزرج من وقع الأسل

                 فأهلّوا، و استهلّوا فرحا                  ثمّ قالوا: يا يزيد لا تشل

                 قد قتلنا القرن من أشياخهم           و عدلناه ببدر، فاعتدل».

     

     

     

    منبع:

     

    ابو ريحان بيرونى، «الآثار الباقية عن القرون الخالية»، تحقيق پرويز اذکائي، نشر ميراث مکتوب، تهران، 1380، ص 421 -422

     



    [1] عبارت از« بالطف » در نسخه داد(- طز/ 329) تا اينجا عمدا ساقط است، زيرا كه كاتب نسخه« سنّى» بوده و فقط به عبارت دعائى سنّيانه« رضى اللّه عنهما» بسنده كرده؛ ضمنا از همين عبارت ساقطه و پس از آن هم« تشيّع» مؤلّف كتاب(- ابو ريحان) كاملا هويداست.

    [2] توپ: المطهّره.

    [3] باز كاتب سنّى داد(- طز) عبارت را از« المؤرّبه » تا اينجا ساقط كرده است.

    [4] عس/ توپ: الجدد.

    [5]همين اشعار در الكامل ابن اثير آمده است (76/4) (زاخائو).

    [6] اين بند (10) از اين فرگرد (20) در طبع زاخائو (ص 331) ساقط است؛ چنين نمايد كه چون اين بند يكسره شرح وقايع راجع به «اهل بيت» رسول، آشكارا مبيّن ضدّيت ابو ريحان بيروني (شيعي‏گرا) با خليفگان «بني‏اميّه» مي‏باشد، كاتبان سنّي مذهب كتاب را خوش نيامده از اينرو آن را حذف به اسقاط كرده‏اند.

    [7]. كاتب سنّى نسخه داد(- طز) اسم« يزيد» و جمله« لعنت خدا بر او» را نيز حذف كرده است.

    [8] زاخائو گويد دو بيت از اشعار مزبور در كتاب قزويني آمده (68/1) ولي ما به كتاب الفتوح ابن اعثم كوفي (م 314 ه) ارجاع مي‏دهيم، كه گويد يزيد بن معاويه هم از باب انتصاف يوم «بدر» كشتار آل علي را در روز عاشورا توجيه مي‏كرد، پس بدين اشعار (5 بيت) از عبد اللّه بن الزبعري (الزهدي) تمثّل نمود: «ليت اشياخي ببدر شهدوا ... الخ» (چاپ حيدر آباد دكن، 1392 ه، ج 5، ص 241- 242) (اذكائي).

     

    ارسال شده توسط سيد محسن موسوى در تاريخ چهارشنبه 18 دي 1387 ساعت 12:16 قبل‏ازظهر (نظر بدهید)

    
    
    لینک های روزانه
  • NewsMorimoto Kazuo (ed.), Sayyids and Sharifs in Muslim Societies: The Living Links to the Prophet 
  • The Pseudo-historical Image of the Prophet Muhammad in Medieval Latin Literature: A Repertory - Michelina Di Cesare
    result of the project “Crossing Boundaries, Creating Images: In Search of the Prophet Muhammad in Literary and Visual Tradition” – supported by the Max-Planck Institute, the KHI in Florence
  • درباره «سه بیت نویافته از رودکی» - استاد ابوالفضل خطیبی
  • دانشنامه فرهنگ مکتوب عرفان و تصوف
  • Scholarship in a sayyid family of Avadh I: Musavī Nīshāpūrī of Kintūr
    بخش نخست از سری یادداشت های دکتر سید سجاد رضوی درباره حیات علمی سادات اوده: خاندان موسوی نیشابوری کنتوری
  • احتفال في الذكرى 25 لصدور مجلّة “تراثنا”
    مكدرموت: وهذه الميزة هي بمثابة إرث الرجل الذي ولدت النشرة تحت إشرافه أي العالم الكبير والمحقق السيد عبد العزيز الطباطبائي.
  • سه گفتار درباره غلو پژوهي - جویا جهان بخش
    انتشارات اساطیر
  • Shi'a Studies - CISS quarterly magazine
    2nd Issue - September 2011
  • تـفـسـيـر الـشـريـف الـمـرتـضـى، الـمـسـمـّى بـنـفـائـس الـتـأويـل
    تحقیق سید مجتبی احمد الموسوی، 3ج، مؤسسه الأعلمی للمطبوعات، 2010، بیروت.
  • The Succession to Muhammad: Exploring Early Shi‘i Narratives of Caliphate and Imamate - Professor Wilferd Madelung
    Wednesday 21 September 2011, 7.00pm at Brunei Gallery (SOAS)
  • فهرست‌نگاري جامع منابع قرآني در زبان‌هاي اروپايي
    مشخصات كتاب‌شناختي بيش از 7 هزار كتاب و مقاله‌ قرآني و تفسيري از زبان‌هاي انگليسي، فرانسوي، آلماني، اسپانيولي، ايتاليايي، هلندي و لاتين د
  • Islamic Seals Database / بانک اطلاعاتی از نقوش مهرهای دنیای اسلام
  • Ishraq: Islamic Philosophy Yearbook
    متن کامل مقالات شماره اول اشراق، سالنامه فلسفه اسلامی - آکادمی علوم روسیه با همکاری بنیاد مطالعات اسلامی روسیه / 2010 - 592 ص.
  • سفرنامه مدينه اولیا چلبی / Evliyā Çelebi in Medina
  • The West and Islam? - Rethinking Orientalism and Occidentalism / Carl W. Ernst
    Ishraq: Islamic Philosophy Yearbook 1 (Moscow/Tehran, 2010), pp. 23-34.
  • International Conference / Takfir: A diachronic perspective
    Madrid 24-26 October 2011
  • The Yemeni Manuscript Digitization Initiative
  • دوره جدید ژورنال استودیا ایسلامیکا - Studia Islamica New Series
    Editorial: Amir-Moezzi, Jonathan Berkey, Michel Chodkjewicz, Michael Cook, Patricia Crone, Maribel Fierro, Halil Inalcik, Pierre Lory, Eric Ormsby, Houari Touati, Abraham L. Udovitch
  • The Spirituality of Shi‘i Islam: Beliefs and Practices - Mohammad Ali Amir-Moezzi
    I. B. Tauris & The Institute of Ismaili Studies, London 2011
  • انتشار کتابِ هارالد موتسکی با عنوان حديث اسلامی: خاستگاه و سير تطور (قم، دارالحديث)
    ترجمه مقدمه‌ي سرويراستار انگليسي براي خواننده‌ي فارسي - دکتر مرتضی کریمی نیا
  • Perspectives: teaching Islamic Studies in higher education - issue 2
  • M. J. Kister's Articles Archive
  • Spiritual Quest: Reflections on Quranic Prayer According to the Teachings of Imam Ali - Dr Reza Shah-Kazemi
    The Institute of Ismaili Studies Occasional Papers Series No. 3, London 2011.
  • آرشیو اسناد شخصی ارنست هرتسفلد / Ernst Herzfeld Papers
    بسنجید با: ایران، همه جا، همیشه، همه صفحات. برای نمونه ای از استثنائات در این بحث، بنگرید به: افشار، ایرج، سراسر عمر.
  • متنبّی، رابعه و أبو نواس در پرینستون
  • «حانوتيه» يا «خاتونيه»: درنگي در ضبط و شرح بيتي از خاقاني - جويا جهانبخش
    پيش من لاف زشونيزيه شو نيز مزن دست من گير و به خاتونيه بسپار مرا
  • روش شيخ طوسي در نقد رجال و آثار
    مطالعات اسلامي (الهيات و معارف اسلامي) تابستان 1387; -(80 (ويژه علوم قرآن و حديث)):109-141.
  • بررسي روش عمومي شيخ طوسي در كتاب «الفهرست» - رحيمه شمشيري، مهدي جلالي
    علوم قرآن و حديث (مطالعات اسلامي) پاييز و زمستان 1387; 40(3/81):135-163.
  • گاه شمار آثار شيخ طوسي - عليه رضاداد، سيدكاظم طباطبايي
    نشریه الهيات و معارف اسلامي دانشگاه فردوسی مشهد، تابستان 1387، (80 - ويژه علوم قرآن و حديث)، 49-73.
  • Islam and Contemporary Issues: Intellectuality and Spirituality
    The Short-Term Research Program sponsored by Al-Mustafa International University (MIU)—Tehran Branch
  • Muslim Life in Germany
    A study conducted on behalf of the German Conference on Islam
  • Women and Islamic Cultures: A Bibliography of Books and Articles in European Languages since 1993
    Originally Published in EWIC Volume I
  • Pitfalls of consensus-orientated dialogue: the German Islam Conference (Deutsche Islam Konferenz) - Schirin Amir-Moazami
    Approaching Religion, Vol 1, No 1 - 2011
  • Al-Najaf: Its Resurgence as a Religious And University Center - Augustus Richard Norton
    Middle East Policy Volume 18, Issue 1, pages 132–145, Spring 2011
  • Ontology of Quranic Concepts
    The Quranic Arabic Corpus
  • Shi‘a Studies quarterly
    Issue no.1 April - June 2011 produced by The Centre for Islamic Shi‘a Studies (CISS)
  • المکتبة الشیعیة
    نسخه آنلاین «کتابخانه اهل بیت»
  • ایرج، یگانه روزگار - محمدجعفر یاحقی
  • Shiite tradition, rationalism and modernity: the codification of the rights of religious minorities in Iranian law (1906 - 2004) - Saeid Edalatnejad
    Doctoral thesis
  • The Study of Shi‘i Islam: The State of the Field, Issues of Methodology and Recent Developments
    This colloquium is expected to result in a volume under the same title to be published by the Institute.
  • Messianism in the Shiite Crescent - David Cook
  • Muhammad’s message in Mecca: warnings, signs, and miracles [The case of the splitting of the moon (Q 54:1-2)] - Uri Rubin
    , in Jonathan E. Brockopp, ed, The Cambridge Companion to Muhammad (Cambridge, 2010), 39-60.
  • Then I was Guided: Some Remarks on Inner-Islamic Conversions in the 20th and 21st Centuries - Rainer Brunner
    ORIENT IV / 2009 - Focus: Shia
  • Fihrist
    Oxford and Cambridge Islamic Manuscripts Catalogue Online
  • سلیمانی در پای مور - محمد ابراهیم باستانی پاریزی
  • گزارش تصویری تشییع «ایرج افشار»
  • کتاب‌شناس یگانه - تورج اتابکی
  • ايرج افشار، گردش در ايران، و ايرانشناسی - خداداد رضاخانی
  • کوکب سیاری به نام ایرج افشار - سیروس علی نژاد
    جهان بگشتم و آفاق سر به سر دیدم، ولی صفت جهاندیدگی نیافتم و در نوشتن هیچ چیز به دروغ نگراییدم.
  • ایرج افشار، مردی برای ایران - رسول جعفریان
  • tazkereh.kateban.com -- Powered by kateban.com