| Tazkereh - Articles by Sayyed Mohsen Mousavi | |||
|
|||
|
|
|
نسخه قابل چاپ
استاد علي دواني: مرحوم آيت اللّه سيّد محمدكاظم يزدى در 14 صفر سال 1321 قمرى، پنج سال قبل از تأسيس حكومت مشروطه، نامه اي به آقا سيّد حسين صدر قمى، شاگرد ميرزاى شيرازى و مشاور مخصوص مرحوم حاج شيخ فضل اللّه نورى نوشته و از او خواسته است وى را از غائله اى كه پديد آمده، آگاه سازد تا تكليف خود را بداند. اين نامه بسيار پر ارزش است. من از برادرمان آقاى ابوالحسنى (منذر) خواهش كردم روى آن كار كند و اعلام نمايد كه چگونه آيت اللّه يزدى پنج سال قبل از تأسيس مشروطه خطرهاى آن را پيش بينى كرده است؟! اين نامه را در جلد اول «نهضت روحانيون ايران» آورده ام. در اين جا چند جمله آن را مى خوانم، و توجه اهل نظر را به آن جلب مى كنم: بسم اللّه الرحمن الرحيم ... اكنون تكليف فعلى اقتضا نموده در خصوص مواد متجدده و قوانين مستحدثه كه چندى است اخبار موحشه آن، انتظام امور غالبى را مقدّر به انفصام نموده، چون داعى استحضار تام از مواقع ورود و صدور آن به نحوى كه موافق نظام و محصل مرام است، ندارم، استكشاف حال و استعلام وظيفه فعليه آن را از آن جناب نمايم،1 به جهاتى كه مربوط به ورود بر اين گونه مواد، از آن جناح مشهود بود، انشاء اللّه تعالى اهتمامى بسزا و تأملى وافى نموده، داعى را هم مسبوق داريد; چه اين كه به نحوى كه مربوط است، از گوشه و كنار شورش را موجب گرديده كه چنان چه اين آشفتگى را برقرار و زمانى پراكندگى به استمرار گذرد، واهمه آن است كه طايفه بيگانه كه زمانى است به انتظار بازار آشفته اند، وقت را غنيمت شمرند و خداى نخواسته اين بُقعه مباركه ايران كه از بين تمامى مملكت وسيعه (اسلامى) اختصاص به اهل ايمان داشته، مانند كشور هندوستان به دست دشمن برسد... . نامه مفصل است. پيداست كه آقا سيّدحسين هم كل مطالب را كه بعدها در لوايح حاج شيخ فضل اللّه درج شده، به آن مرجع دل سوز به حال اسلام و مسلمانان اطلاع داده است و همان هم موجب شد كه آيت اللّه سيّد محمّدكاظم يزدى در ماجراى مشروطه، روشى احتياط آميز داشته باشد و مانند سه مرجع ديگر (آيت اللّه آخوند خراسانى، آيت اللّه حاج ميرزا حسين تهرانى و آيت اللّه حاج شيخ عبداللّه مازندرانى) طرفدار مشروطه كذايى نباشد; بلكه خود را از آن ورطه كنار بكشد. اين كه مشهور است سيّد كاظم يزدى مخالف مشروطه بوده، از همين جا سرچشمه گرفته; زيرا او پنج سال قبل از واقعه، دچار تشويش مى شود كه مبادا كارگردان واقعى، بيگانگان و ايادى داخلى آن ها باشد. كه اين چنين نيز بود و آن شد كه نمى بايست بشود. منبع: متن سخنراني علي دواني در همايش يکصدمين سالگرد نهضت مشروطيت ايران ...عكسالعمل مرحوم آقا سيد محمد كاظم يزدي تفاوت داشت. ايشان قبل از اينكه واقعه مشروطه پيش بيايد نامهاي به آقا سيد حسين قمي، مشاور مخصوص حاج شيخ فضل الله نوري، نوشته است كه اصل اين نامه با امضاي آقا سيد كاظم يزدي بدست بنده رسيده و بنده در اين ويژهنامهاي كه در رسالت براي حاج شيخ فضل الله منتشر شد، عين آن نامه را آوردم. در اين نامه آقا سيد محمد كاظم يزدي سفارش ميكند كه بررسي كنيد اين واقعهاي كه در ايران سر و صدا راه انداخته چيست و به من خبر بدهيد. ترس من از اين است كه سرنخ كار به دست خارجيها باشد و همان طور كه شبه قاره هند را انگليسيها بلعيدند و بردند، اين ممكلت اسلامي و شيعه را هم از اين راه ببرند. آقا سيد حسين قمي چون مرد بزرگي بود و او هم از شاگردان ميرزاي شيرازي و مشاور مخصوص حاج شيخ فضل الله نوري بود، خبر داد كه بله سرنخ بدست منورالفكرها و روشنفكران و هشتاد روزنامه است كه هر روز يك چيزهايي مينويسند. اين مسأله موجب شد كه آقا سيد كاظم يزدي از اول كوتاه آمد، ولي آقايون مراجع ثلاثه را رها نميكردند، مرتب ميآمدند و از شيخ نوري شكايت ميكردند. حاج شيخ فضل الله ميگفت اگر قانون مشروطه برقرار شد و اسم اسلام و تشيع در آن نيامد، كار بسيار مشكل ميشود. منبع: http://www.qabas.org/farsi/mashrooteh/index2.htm?book.htm
ارسال شده توسط سيد محسن موسوى در تاريخ شنبه 16 دي 1385 ساعت 4:55 قبلازظهر (نظر بدهید) لینک ثابت این یادداشت:
|
|
RSS Feeds
دور انديشي مرحوم سيد محمدکاظم يزدي در مواجهه با نهضت مشروطه خواهي 
| tazkereh.kateban.com -- Powered by kateban.com |